Hartmut Rosa is een Duitse socioloog die bekendstaat om zijn invloedrijke theorieën over sociale versnelling en vervreemding. Zijn werk analyseert hoe moderne samenlevingen omgaan met tijd, technologie en sociale verandering.
Wie Hartmut Rosa is
Hartmut Rosa is een Duitse socioloog en hoogleraar aan de Friedrich-Schiller-Universität in Jena. Hij is ook directeur van het Max-Weber-Kolleg in Erfurt. Rosa behoort tot de hedendaagse vertegenwoordigers van de kritische theorie, in navolging van de Frankfurter Schule. Hij is vooral bekend geworden door zijn analyses van de impact van versnelling op menselijk leven en sociale structuren.
Waar Hartmut Rosa om bekend staat
Rosa is vooral bekend door zijn theorie van sociale versnelling, waarin hij onderzoekt hoe technologische, sociale en economische versnellingsprocessen het dagelijks leven beïnvloeden. Daarnaast heeft hij het begrip ‘vervreemding’ hervertaald naar een hedendaagse context. Zijn werk tracht te begrijpen waarom toenemende snelheid en connectiviteit niet leiden tot meer vrijheid of geluk, maar eerder tot gevoelens van machteloosheid en vervreemding.
Kernideeën van Hartmut Rosa
Een centraal concept in Rosa’s werk is ‘sociale versnelling’. Hij onderscheidt drie vormen van versnelling: technologische versnelling, versnelling van sociale verandering en versnellende levensritmes. Volgens Rosa leidt dit tot een constante tijdsdwang en druk om bij te blijven, wat resulteert in vervreemding. Dit staat in contrast met zijn latere werk over ‘resonantie’, waarin hij verkent hoe mensen betekenisvolle relaties met de wereld kunnen aangaan als tegenwicht tegen vervreemding.
Resonantie als antwoord op vervreemding
In zijn boek ‘Resonanz’ ontwikkelt Rosa zijn theorie van resonantie als alternatief voor de overheersende dynamiek van versnelling. Resonantie verwijst naar een relatie van betrokkenheid en wederkerigheid tussen mens en wereld. Voor Rosa is een resonante wereld geen statische toestand, maar een dynamische verhouding die uitnodigt tot wederzijds luisteren en reageren. Dit vormt volgens hem een tegenmodel voor de instrumentele rationaliteit van de moderne tijd.