Alfred Adler was een Oostenrijkse arts en psychotherapeut. Hij wordt beschouwd als een van de grondleggers van de moderne psychotherapie. Zijn Individualistische Psychologie vormde een alternatief voor het werk van Sigmund Freud en Carl Jung, met een nadruk op sociale verbondenheid, doelgerichtheid en het gevoel van minderwaardigheid als motor van menselijk gedrag.
Wie Alfred Adler is
Alfred Adler was een Oostenrijkse arts en psycholoog, geboren op 7 februari 1870 in Wenen. Hij werkte oorspronkelijk als oogarts en later als neuroloog voordat hij zich toelegde op de psychologie. Adler ontwikkelde een eigen theoretisch kader onder de naam Individualistische Psychologie, waarmee hij zich afzette tegen de psychoanalyse van zijn tijdgenoten. Hij was medeoprichter van de Weense Psychoanalytische Vereniging, maar brak in 1911 met Freud om zijn eigen school van denken te volgen. Adler overleed op 28 mei 1937.
Waar Alfred Adler om bekend staat
Alfred Adler is vooral bekend als de grondlegger van de Individualistische Psychologie. Zijn theorieën benadrukken het belang van sociale relaties, het menselijke streven naar superioriteit en het overwinnen van gevoelens van minderwaardigheid. Ook introduceerde hij het concept van het ‘levensdoel’ als organiserend principe van gedrag. Adler was een vroege pleitbezorger van preventieve geestelijke gezondheidszorg en invloedrijk op het gebied van opvoeding, counseling en psychotherapie.
Kernideeën van Alfred Adler
Een centraal idee in Adlers werk is het inferieuriteitsgevoel: het idee dat mensen vanaf jonge leeftijd gevoelens van ontoereikendheid ervaren die hen aanzetten tot compensatie en groei. Volgens Adler vormt elk individu een levensstijl als reactie op deze gevoelens, meestal al in de vroege kindertijd. De ‘levensstijl’ is niet zozeer gedrag, maar eerder het fundamentele uitgangspunt waarmee iemand naar zichzelf, anderen en de wereld kijkt. Adler legde ook nadruk op het sociale belang (‘Gemeinschaftsgefühl’), ofwel het gevoel verbonden te zijn met anderen en bij te dragen aan de gemeenschap. Dit sociale gerichtheid zag hij als indicator van geestelijke gezondheid. Verder zag hij gedrag als doelgericht en toekomstgeoriënteerd, in tegenstelling tot de dominantie van verdrongen impulsen zoals bij Freud.
Het minderwaardigheidscomplex
Het minderwaardigheidscomplex is een bekend concept dat Alfred Adler ontwikkelde binnen zijn Individualistische Psychologie. Het beschrijft hoe mensen zich in verschillende mate tekort kunnen voelen ten opzichte van anderen of hun eigen ideaalbeeld. In plaats van deze gevoelens als ziekmakend te zien, zag Adler ze als natuurlijke drijfveren tot groei, mits er sprake is van constructieve compensatie. In extreme vormen kunnen mensen echter overdrijven in hun streven naar superioriteit, wat leidt tot een ‘superioriteitscomplex’ of onaangepast gedrag. Het begrip is ingeburgerd in zowel de psychologie als de populaire cultuur.
Boeken van Alfred Adler
Alfred Adler schreef meerdere werken waarin hij zijn theorieën uiteenzette. Enkele van zijn boeken zijn vertaald in meerdere talen en worden nog steeds herdrukt.
Levensloop van Alfred Adler
Alfred Adler werd geboren op 7 februari 1870 in Wenen, Oostenrijk. Hij studeerde geneeskunde aan de Universiteit van Wenen en begon zijn carrière als oogarts, waarna hij zich specialiseerde in neurologie en uiteindelijk in de psychologie. In zijn vroege carrière werkte hij nauw samen met Sigmund Freud, maar de theoretische verschillen leidden tot een breuk in 1911. Adler richtte vervolgens eigen onderwijsinstellingen op en reisde veel, onder meer naar de Verenigde Staten om zijn ideeën te verspreiden. Hij stierf op 28 mei 1937 tijdens een lezingtour in Aberdeen, Schotland.
Samenvatting en betekenis vandaag
Alfred Adler was een pionier die psychologisch functioneren in een bredere sociale context plaatste. Zijn gedachtegoed over sociale verbondenheid, levensdoel en inferieuriteitsgevoelens heeft blijvende invloed gehad op psychotherapie, coaching en opvoeding. Elementen van zijn theorieën zijn terug te vinden in hedendaagse cognitieve gedragstherapie, humanistische psychologie en positieve psychologie. Adler wordt erkend als een brugfiguur tussen de klassieke psychoanalyse en moderne benaderingen die gericht zijn op zingeving en sociale context.