David Graeber was een Amerikaanse antropoloog, activist en schrijver. Hij werd internationaal bekend door zijn kritische analyses van kapitalisme, bureaucratie en arbeid, in het bijzonder door zijn concept van ‘bullshit jobs’. Graeber combineerde academisch werk met politiek activisme en was een uitgesproken stem binnen de anarchistische beweging. Hij overleed in 2020.
Wie David Graeber was
David Graeber was een cultureel antropoloog die zowel academische als populaire bekendheid verwierf. Hij doceerde aan verschillende universiteiten, onder andere Yale University en de London School of Economics. Buiten de academie was hij actief betrokken bij protestbewegingen, waaronder de antiglobaliseringsbeweging en Occupy Wall Street. Graeber stond bekend om zijn toegankelijke schrijfstijl en zijn vermogen om complexe economische en sociale thema’s voor een breed publiek inzichtelijk te maken.
Waar David Graeber om bekend staat
David Graeber werd vooral bekend door zijn kritiek op moderne arbeidsstructuren en zijn idee van de ‘bullshit job’: werk dat zelfs door de werknemer als zinloos wordt ervaren. Zijn gelijknamige boek uit 2018 kreeg brede aandacht en leidde tot publieke discussies over de zin en organisatie van werk. Hij stond ook bekend om zijn eerdere werk ‘Debt: The First 5000 Years’, waarin hij ingaat op de historische relatie tussen schuld en maatschappijen. Graeber had invloed buiten de academie, met optredens in media, essays en lezingen die veel werden gedeeld.
Kernideeën van David Graeber
Een centraal idee in het werk van Graeber is dat veel werk in moderne samenlevingen alleen bestaat om de schijn van productiviteit op te houden. Volgens hem dragen ‘bullshit jobs’ niet bij aan de maatschappij, maar veroorzaken ze zelfs psychologisch en sociaal leed. Hij stelde dat bureaucratie en economische systemen vaak irrationeel en inefficiënt zijn, ondanks pretenties van rationaliteit. Graeber koppelde antropologische inzichten aan kritiek op macht, hiërarchie en financiële structuren. Zijn werk bevatte ook een pleidooi voor sociale creativiteit en alternatieve vormen van samenwerking.
Bullshit jobs
Het concept ‘bullshit jobs’ werd populair na een essay dat Graeber in 2013 publiceerde. Hierin stelde hij dat veel kantoorbaanfuncties zinloos zijn en alleen bestaan om mensen van de straat te houden of om hiërarchieën in stand te houden. Hij onderscheidde verschillende typen van dergelijke banen, waaronder ‘flunkies’ (banen die bestaan om anderen belangrijk te laten lijken) en ‘goons’ (banen die functioneren als defensieve eenheden in concurrentiestrijd). In de volledige studie uit 2018 verzamelde hij duizenden getuigenissen van werknemers die hun werk als betekenisloos ervoeren. Het idee kreeg veel aandacht in de media en leidde tot discussies over werkethiek, automatisering en de rol van de staat in werkcreatie.
Boeken van David Graeber
David Graeber heeft meerdere boeken geschreven over economie, politiek en sociale systemen. Zijn werk is vertaald in verschillende talen en bereikt zowel academici als een breder publiek.