Byung-Chul Han is een Duits-Koreaanse filosoof en cultuurcriticus. Hij onderzoekt de impact van neoliberale systemen, technologie en sociale structuren op het individu. Han is vooral bekend om zijn kritiek op de westerse prestatiemaatschappij.
Wie Byung-Chul Han is
Byung-Chul Han is een in Zuid-Korea geboren filosoof die later naar Duitsland verhuisde en daar een academische loopbaan opbouwde. Hij studeerde metallurgie in Seoul voordat hij filosofie en literatuurwetenschap ging studeren in Duitsland. Han is sinds 2012 hoogleraar filosofie en mediatheorie aan de Universität der Künste in Berlijn. Zijn werk kenmerkt zich door een beknopte en toegankelijke stijl, waarin hij filosofische analyses verbindt met maatschappelijke observaties.
Waar Byung-Chul Han om bekend staat
Han staat internationaal bekend om zijn kritische analyses van de hedendaagse samenleving. Hij muntte het begrip ‘prestatiesamenleving’ om te beschrijven hoe de moderne mens zichzelf uitbuit onder het mom van vrijheid en zelfverwezenlijking. Zijn essays en boeken behandelen thema’s als digitale cultuur, psychische uitputting, transparantie, en de erosie van sociale relaties. Hij wordt vaak beschouwd als een invloedrijke denker binnen de continentale filosofie en de cultuurkritiek.
Kernideeën van Byung-Chul Han
Een van Hans centrale ideeën is dat de neoliberale samenleving niet langer wordt gekenmerkt door onderdrukking van buitenaf, maar door zelfverstorend gedrag dat als vrijheid wordt ervaren. In plaats van een ‘disciplinemaatschappij’ leven we volgens hem in een ‘prestatiesamenleving’, waarin mensen zichzelf dwingen tot voortdurende optimalisatie. Dit leidt tot burn-outs, depressie en angststoornissen. Han koppelt dit aan verschijnselen als hypertransparantie, de verdwijning van het andere, en het verlies van contemplatie. Hij pleit voor herwaardering van traagheid, mysterie en werkelijke menselijke relaties.
Prestatiesamenleving
De term ‘prestatiesamenleving’ (Leistungsgesellschaft) is een centraal concept in Hans werk. Hij gebruikt dit begrip om aan te geven dat de moderne mens de dwingende structuren van vroeger heeft vervangen door zelfgedreven excessen van productiviteit. In plaats van door een externe macht onderdrukt te worden, buit het individu zichzelf uit, onder het motto van vrijheid en persoonlijke ontwikkeling. Hierdoor ontstaat er een cultuur waarin mensen zichzelf voortdurend vergelijken, verbeteren en beoordelen. Han verbindt dit fenomeen met het toenemende aantal burn-outs en psychische aandoeningen in westerse samenlevingen.