Martha Nussbaum is een Amerikaanse filosoof die internationaal bekendstaat om haar werk op het gebied van ethiek, rechtvaardigheid en mensenrechten. Ze is vooral invloedrijk vanwege haar ontwikkeling van de ‘capability approach’, een benadering van menselijke ontwikkeling en welzijn waarin individuele vermogens centraal staan.
Wie Martha Nussbaum is
Martha Nussbaum is een Amerikaanse filosoof, geboren op 6 mei 1947 in New York. Ze is hoogleraar recht en ethiek aan de Universiteit van Chicago en geldt als een van de meest invloedrijke ethici van haar generatie. Nussbaum combineert in haar werk filosofie, klassieke studies en rechtsfilosofie. Ze heeft verschillende prestigieuze prijzen ontvangen en levert ook geregeld bijdragen aan publieke debatten over rechtvaardigheid, emancipatie en menselijke waardigheid.
Waar Martha Nussbaum om bekend staat
Martha Nussbaum is vooral bekend vanwege haar samenwerking met econoom Amartya Sen aan de ontwikkeling van de capability approach. Deze benadering wordt wereldwijd toegepast in onder meer ontwikkelingsbeleid, genderstudies en welzijnseconomie. Daarnaast is Nussbaum bekend om haar werk over emoties in de ethiek, de rol van het onderwijs in democratische samenlevingen, en haar analyses van rechtvaardigheid in internationaal verband. Ze wordt regelmatig genoemd in discussies over mondiale ethiek, dierenrechten en sociale rechtvaardigheid.
Kernideeën van Martha Nussbaum
Een van de centrale ideeën van Nussbaum is dat het morele en sociale beleid zich moet richten op wat mensen daadwerkelijk in staat zijn te doen en te zijn: hun ‘capabilities’. Volgens haar is het niet genoeg om alleen juridische rechten te garanderen; mensen moeten ook feitelijk toegang hebben tot kansen om zich te ontwikkelen. Daarbij wijst ze onder meer op educatie, lichamelijke integriteit, en emotionele ontwikkeling als fundamentele menselijke vermogens. Verder betoogt Nussbaum dat emoties rationele elementen kunnen bevatten en van belang zijn voor morele oordeelsvorming. Emoties zoals compassie en woede spelen volgens haar een legitieme rol in de ethiek.
Capabiliteitbenadering
De capabiliteitbenadering, mede ontwikkeld door Martha Nussbaum, stelt dat het welzijn van een persoon moet worden beoordeeld aan de hand van diens reële mogelijkheden om een zinvol leven te leiden. In tegenstelling tot metingen op basis van economisch nut of inkomen, kijkt deze benadering naar functioneringsmogelijkheden: kan iemand zich voeden, zich uitdrukken, relaties aangaan, onderwijs volgen? Nussbaum stelde een lijst op van tien centrale menselijke capabilities, waaronder leven, lichamelijke gezondheid, emotionele ontwikkeling en controle over de eigen omgeving. Deze lijst is voorgesteld als moreel minimum voor beleid in een rechtvaardige samenleving.
Boeken van Martha Nussbaum
Martha Nussbaum heeft tientallen boeken geschreven over filosofie, ethiek en rechtvaardigheid. Haar werk wordt wereldwijd veel gelezen en vertaald, zowel in academische kringen als daarbuiten.