John Watson was een Amerikaanse psycholoog die wordt beschouwd als de grondlegger van het behaviorisme. Hij speelde een centrale rol in de ontwikkeling van psychologie als een objectieve, experimenteel onderbouwde wetenschap, los van introspectie en bewustzijn. Zijn werk legde de basis voor veel latere theorieën en toepassingen binnen de gedragspsychologie.
Wie John Watson was
John Broadus Watson was een invloedrijk psycholoog uit de Verenigde Staten. Hij werd geboren in 1878 in South Carolina en verwierf faam in het begin van de 20e eeuw. Watson leefde van 1878 tot 1958 en was als academisch onderzoeker en later als publiciteitsadviseur actief. Zijn werk markeerde de overgang van een introspectieve benadering van psychologie naar een objectieve studie van observeerbaar gedrag.
Waar John Watson om bekend staat
John Watson is vooral bekend als grondlegger van het behaviorisme. In zijn beroemde lezing en artikel ‘Psychology as the Behaviorist Views It’ uit 1913 presenteerde hij zijn visie dat psychologie zich moest richten op observeerbaar gedrag in plaats van op interne mentale processen. Hij verwierf bredere bekendheid met zijn experiment met de kleine Albert, waarbij hij aantoonde dat angst geleerd kon worden door klassieke conditionering. Watsons aanpak maakte psychologie toegankelijker als empirische wetenschap.
Kernideeën van John Watson
Het centrale idee van Watson was dat gedrag het primaire studieobject moest zijn binnen de psychologie. Hij verwierp het gebruik van introspectie en pleitte voor een objectieve en meetbare benadering. Volgens Watson wordt alle gedrag aangeleerd door interactie met de omgeving: aangeboren eigenschappen spelen slechts een minimale rol. Zijn beroemdste uitspraak illustreert dit: ‘Geef me een dozijn gezonde baby’s… en ik garandeer dat ik er eender wat van kan maken—dokter, advocaat, kunstenaar, koopman en ja, zelfs een bedelaar of een dief.’ Hiermee benadrukte hij de dominante rol van opvoeding en ervaring. Hij baseerde veel van zijn ideeën op de klassieke conditionering zoals eerder ontwikkeld door Ivan Pavlov.
De kleine Albert-experiment
Het experiment met de kleine Albert, uitgevoerd in 1920 samen met Rosalie Rayner, was bedoeld om aan te tonen dat emotionele reacties zoals angst conditioneerbaar zijn. In het experiment werd een muis gekoppeld aan een hard lawaai, waardoor het kind angst ontwikkelde voor de muis en later ook voor vergelijkbare stimuli. Hoewel het experiment vaak als onethisch wordt beschouwd, is het historisch van groot belang voor de ontwikkeling van het behaviorisme. Het experiment is ook controversieel vanwege vragen over de methodologie en het lot van de kleine Albert zelf.