Donald Schön was een Amerikaanse filosoof, auteur en hoogleraar die vooral bekend stond om zijn werk op het gebied van professioneel leren en reflectie in de praktijk. Zijn ideeën over de ‘reflective practitioner’ beïnvloeden tot op heden diverse vakgebieden, waaronder onderwijs, management en stedelijke planning.
Wie Donald Schön was
Donald Schön was een Amerikaanse denker, geboren in 1930 en overleden in 1997. Hij had een achtergrond in de filosofie en was verbonden aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT), waar hij werkte als hoogleraar stadsplanning. Zijn werk richtte zich op hoe professionals leren en handelen in complexe situaties. Zijn boeken behoren tot de belangrijkste literatuur op het gebied van praktijkgericht leren en professionele ontwikkeling.
Waar Donald Schön om bekend staat
Schön staat vooral bekend om zijn theorieën over de reflective practitioner: de professional die leert door na te denken over zijn eigen handelen. Hij bracht hiermee een tegenwicht tegen het traditionele idee van strikt toepassen van theoretische kennis. Zijn werk benadrukt het belang van reflectie-in-actie en reflectie-op-actie, met andere woorden: leren tijdens het handelen én achteraf. Deze concepten zijn breed toegepast in opleidingen voor leraren, artsen, ontwerpers en andere beroepsgroepen.
Kernideeën van Donald Schön
De kern van Schöns werk ligt in zijn kritiek op de technische rationaliteit die volgens hem dominant was in professionele opleidingen. Hij stelde daartegenover het idee dat professionals handelen in onzekere, unieke situaties die niet volledig te vatten zijn in regels of modellen. Volgens Schön ontwikkelen zij hun kennis juist door reflectie op concrete ervaringen. Zijn onderscheid tussen ‘reflection-in-action’ en ‘reflection-on-action’ vormt daarbij een belangrijk analytisch kader. Ook benadrukte hij de rol van ‘problem setting’: het vermogen van professionals om zelf te bepalen wat precies het probleem is dat ze moeten oplossen.
Reflective practitioner
Het concept van de reflective practitioner is het meest invloedrijke idee van Donald Schön. Hiermee doelde hij op de praktijkgerichte professional die reflectief nadenkt over zijn handelen terwijl hij bezig is of daarna. Dit begrip is een reactie op eerdere theorieën die uitgingen van een scheiding tussen denken en doen. Volgens Schön doen goed functionerende professionals beide tegelijkertijd. Het model won veel aanhang in beroepsonderwijs en vakgebieden waar handelen in complexe situaties vereist is, zoals de medische sector, architectuur en management.
Boeken van Donald Schön
Donald Schön heeft meerdere invloedrijke boeken geschreven over professionele kennis en leren. Zijn bekendste werk is ‘The Reflective Practitioner’ uit 1983. Samen met Chris Argyris publiceerde hij ook een belangrijk boek over leerprocessen binnen organisaties.